کد خبر: ۵۹۶۰۲
تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۱۱/۲۴
جستاری بر سریال &#۱۷۱;آئینه سیاه&#۱۸۷;
جامعه به تصویر کشیده شده در «آئینه سیاه» نفرت متراکم دارد، بی ­اخلاقی ­ها ارج و قرب پیدا می­کنند و در موزه به نمایش در می­آیند و تقدیر می­شوند. سرنوشت انسان­ها در چنین شرایطی با تیرگی، تباهی، نیستی و زندگی برزخ­گون پیوند می­خورد.
آرمان شهری که ویران می­شود,

«آئینه سیاه»[1] سریالی انگلیسی است که توجه زیاد منتقدان را به خود جلب کرده است. این سریالِ آنتولوژیک[2] که تاکنون چهار فصل آن منتشر شده از سوی IMDB به عنوان یکی از 250 سریال برتر تاریخ معرفی شده است. برخی شبکه­ها و سایت­های نقد فیلم نظیر متاکریبک[3] نیز نمرات خیره­کننده­ای به آن داده­اند. «آئینه سیاه» به طور انحصاری از سوی کمپانی نتفلیکس[4] تولید و پخش می­شود و چارلی بروکر[5] نویسنده مطرح بریتانیایی خالق آن است. این سریال به رابطه تیره و نافرجام نوع بشر و تکنولوژی می­پردازد.

اول: «آئینه سیاه» پیشرفت­های تکنولوژیک و سرخوشی بشر از این دستاوردها را به نمایش می­گذارد. انسان­ها در این سریال رفته رفته به تسخیر تکنولوژی­های دست ساز خود در می­آیند و توان رهایی از سیطره آن­ها را از دست می­دهند. تکنولوژی که در فرهنگ مدرنیته نوید راحتی و آسایش انسان­ها بود، در نهایت به عامل تخریب بشر و روابط انسانی بدل می­شود. بشر مدرن با استفاده از تکنولوژی در اندیشه رسیدن به آرمان­شهری[6] فارغ از سختی و رنج و تماما آسایش و سرخوشی بود. این در حالی است که در «آئینه سیاه» آن آرمان شهر به ویران­شهری[7] تیره و تار بدل می­شود.

جامعه تصویر شده در سریال «آئینه سیاه» ویران­شهری است که روابط انسانی نه بر اساس خرد جمعی مدرن، بلکه بر پایه چارچوب­های دگم و لایتغیر ماشین شکل می­گیرد. ارتباطات اجتماعی در این شرایط از یک سو افراطی و تصنعی و از سوی دیگر بی­ثبات است و از جامعه عقلانی وبری فرسنگ­ها فاصله دارد. مشخصه بارز چنین جامعه پسا پست مدرنی[8] حاکمیت بلامنازع ماشین در حضور انسان­هایی بی­روح و رباتیک با روابط اجتماعی شکننده و تکنولوژیک زده است.

تاریخ غرب همواره از ترسی دم می­زند که روز به روز بیشتر در لایه­های مختلف اجتماعی، سیاسی و فرهنگی نهادینه می­شود. وحشتی که روزی با کمونیسم توجیح می­شد و پس از آن با غیریت سازی از مسلمانان شکل گرفت، امروز با وحشت از هوش مصنوعی ساخت می­یابد. هوش مصنوعی در «آئینه سیاه» تا آنجا پیش می­رود که به آخرالزمانِ حذف فیزیکی نوع بشر و سیطره ماشین بر کره خاکی ختم می­شود. این سریال برخلاف رویکرد غالب فیلم­های هالیوودی روایت ایجابی برای نجات بشر از ویران­شهرِ گرفتار شده در آن ندارد و سرنوشت محتوم انسان را زیستن در سیاه چاله تکنولوژی به تصویر می­کشد.

دوم: رکن دیگر «آئینه سیاه» زیستِ طبیعی شده در واقعیت مجازی است. در این نوع از واقعیت، انسان­ها محکوم به زندگی در دنیایی با کیفیت و مناسبات تماما بشرساخته هستند؛ جهانی که واقعیت غیرانسانی نظیر خدا و طبیعت نقشی در آن ندارد. واقعیت مجازی به تصویر کشیده شده در این سریال محصول آرمان­شهرگراییِ شخصی شده است و هر کس مبتنی بر تجربه زیسته خود و نیازهای لذت­محور خود قادر به ساخت آن است. انسان در واقعیت مجازی خود دیگرانی را به خدمت می­گیرد تا خیال­پردازی­های کودکانه خود را تحقق بخشد. در این شرایط امکان رهایی از حاکمیت مطلق انسان بر انسان بسیار سخت و مبتنی بر بازی در قواعد تکنولوژیک است.

سوم: «آئینه سیاه» به پیروی از اندیشه لیبرال و نئولیبرال، جامعه­ای طبقاتی متشکل از فرودستان نگون بخت و فرادستان خوش­بختِ عموما سفیدپوست را به تصویر می­کشد. جامعه­ای که در آن طبقه مرفه سرمایه­دار امکانات و رفاه بیشتری را در مقایسه با سایر طبقات اجتماعی از آنِ خود کرده است، با این تفاوت که سرمایه او پول نیست، بلکه محبوبیتش در تکنولوژی شبکه­های اجتماعی است. امتیازات کسب شده در این نوع از تکنولوژیِ اساسا مجازی، بهره­مندی افراد جامعه را از پول، امکانات و فرصت­ها تعیین می­کند. امتیازاتی که با ظاهر انسان­ها و ارتباطات تصنعی و ساختگی به دست می­آید.

در این «جامعه طبقاتی تکنولوژیک» عقلانیت و خردِ جمعی حضور ندارد و روابط اخلاقی بی­معنا می­شود. اگر آدام اسمیت مبدع ایده دست نامرئی بازار تا آخر عمر دغدغه اخلاق­مداری را داشت یا اینکه فردریش هایک، پدر نئولیبرالیسم به نقش­پذیری دولت برای به­هنجار کردن بازار تاکید می­کرد، «آئینه سیاه» الگویی خشک و غیرمنعطف از بازار را به نمایش می­گذارد که سودمندی در آن برپایه دروغ و ریاکاری بنا شده است. شهروندان درجه دو و سه در جامعه طبقاتیِ تکنولوژیک، شهروندانی منزوی هستند که نتوانستند قاعده بازی را درک کنند و ناچارا یا از جامعه طرد شده­اند یا به زندان افتاده­اند. از دیگر سو، زمانی که محدودیت و سیطره تکنولوژیک در این جامعه برداشته می­شود، خودِ حقیقی روان­پریش و بی­اخلاقِ انسان­ها عیان می­شود.

چهارم: «لذت» در میان نیازهای مختلفی که تکنولوژی برای پاسخ به آن­ها به عرصه آمده است حرف اول را می­زند. «آئینه سیاه» نیز عموما چنین تصویری از کارکرد تکنولوژی به تصویر می­کشد؛ تکنولوژی قرار است نه تنها تصور رایج شما را از لذت و لذت بردن تغییر دهد، بلکه در مسیر افزایش جنون آمیز آن قدم می­گذارد. در این شرایط «لذت به مثابه دین» ظهور می­کند و به مذهب رسمی جامعه بدل می­شود. بنابراین همه مناسبات اجتماعی و فرهنگی بر پایه اصل لذت­گرایی تکنولوژیک سامان می­یابد. در این شرایط طبیعتا اخلاق­گرایی و اخلاق­مداری رخت بر می­بندد و اگر اخلاقی هم باشد، ساختگی است و در سایه تکنولوژی و ماشین و مناسبات تکنیک معنا می­یابد. جامعه به تصویر کشیده شده در «آئینه سیاه» نفرت متراکم دارد، بی ­اخلاقی ­ها ارج و قرب پیدا می­کنند و در موزه به نمایش در می­آیند و تقدیر می­شوند. سرنوشت انسان­ها در چنین شرایطی با تیرگی، تباهی، نیستی و زندگی برزخ­گون پیوند می­خورد.

پی نوشت:

[1] Black Mirror                           

[2] مجموعه­های تلویزیونی و رادیویی که هر قسمت آن داستان و بازیگرانی متفاوت دارد.

[3] www.metacritic.com

[4] Netflix

[5] Charlie Brooker

[6] Utopia

[7] Dystopia

[8] Post post-modern

نویسنده:

دکتر محسن گودرزی: مدرس و پژوهشگر علوم ارتباطات و رسانه

انتهای متن/



مخاطبین گرامی شما میتوانید از این به بعد با دانلود  و استفاده از اپلیکیشن اختصاصی پایگاه خبری تحلیلی شیروان با استفاده از گوشی های همراه از آخرین اخبار این پایگاه خبری اطلاع پیدا کنید.

داغ کنید
برچسب ها:



نظر شما



نام:
ایمیل:
وب سایت:
نظر*:  
 

آخرین اخبار

سردرگمی مشتریان در بازار خودرو

تروریست‌های مورد حمایت ترکیه در شمال استان لاذقیه باز هم به در بسته خوردند + نقشه میدانی و تصاویر

رسالت دانشگاه در توسعه علوم با محور عقلانیت وحیانی بررسی می شود

امروز؛ نشست مشترک روسای سه قوه در مجلس

هشدار رییس سازمان استاندارد به خودروسازان:استاندارد تولید نکنید،متوقف می‌شوید!

توقف فعالیت کانال تلگرامی دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی

خطراتی که درون دانه‌های برنج شب مانده نهفته است!

تشنه آب

همه ما مقصریم

دیدار مخفیانه رئیس سیا با کیم جونگ اون

پربیننده

تروریست‌ها در دوما سلاح شیمیایی تولید می‌کردند

از ارسال نامه عاشقانه تا رجزخوانی برای داعش / بی‌تابی فرزند شهید با دیدن قسمت آخر «پایتخت۵»

ورود سازمان بازرسی به موضوع گرانی خودرو

سیل و آب‌گرفتگی در ۱۵ استان

(تصاویر) عکس‌های کمتر دیده شده از "یوری گاگارین"

تاریخ واریز «یارانه» فروردین ماه

محافل آمریکایی: سردرگمی ترامپ در سوریه نگران‌کننده است

تروریست‌ها در دوما سلاح شیمیایی تولید می‌کردند

از ارسال نامه عاشقانه تا رجزخوانی برای داعش / بی‌تابی فرزند شهید با دیدن قسمت آخر «پایتخت۵»

ورود سازمان بازرسی به موضوع گرانی خودرو

سیل و آب‌گرفتگی در ۱۵ استان

(تصاویر) عکس‌های کمتر دیده شده از "یوری گاگارین"

تاریخ واریز «یارانه» فروردین ماه

محافل آمریکایی: سردرگمی ترامپ در سوریه نگران‌کننده است

یادداشت

فاطمه زهرا (علیها السلام) در نزد مسلمانان برترین و والامقام ترین بانوی جهان

فاطمه زهرا (علیها السلام) در نزد مسلمانان برترین و والامقام ترین بانوی جهان

شب چله، آخرين روز آذر و شب اول زمستان و طولاني ترين شب سال است

شب چله، آخرين روز آذر و شب اول زمستان و طولاني ترين شب سال است

پربحث

آنچه در مورد هپاتیت B و C باید بدانید

ارائه خدمات بیمه درمان تکمیلی به شرکت‌های دانش‌بنیان

حمایت از کالای داخلی؛ یک ضرورت ملی

۵۰۰۰۰۰ مهندس ساختمان بیکارند

میراث نجفی برای شهر تهران

برخورد سه دستگاه اتوبوس با تریلی و پراید در اتوبان کرج- قزوین

حجتی:هر کجای شهر قیمت مرغ متفاوت است